๑. นิพพิทา ความหน่าย มีโทษอย่างเดียว ให้โทษเมื่อเกินพอดี เป็นอุปการะ ต้องสะรวม กาย วาจา ใจ
๒. วิราคะ ธรรมยังความเมาให้สร่าง นำเสียซึ่งความระหาย ถอนอาลัย ตัดวัฏฏะ สิ้นตัณหา สิ้นกำหนัด
๓. วิมุตต์ ในบาลี ๒ เจโต ปัญญา ในอรรถคาถา ๕
๔. วิสุทธิ ๗
๕. สันติ ภายนอก ภายใน โลกามิส ปชเห สนฺติเปกฺโข ผู้เพ่งความสงบ พึงละอามิสในโลกเสีย.
๖. นิพพาน ๒ อุปาทิเสสนิพพาน อนุปาทิเสสนิพาน
สังสารวัฏ
กัมมัฏฐาน ๔๐ แบ่งเป็น ๗ หมวด ๑. กสิณ ๑๐. ๒. อสุภ ๑๐. ๓. อนุสสติ ๑๐.
๔. พรหมวิหาร ๔. ๕. อาหาเรปฏิกูลปัญญา ๑. ๖. จตุธาตุวัตถาน ๑. ๗. อรูปกัมมัฏฐาน ๔.
หัวใจสมถกัมมัฏฐาน ๑. กายคตาสติ แก้กามฉันทะ ๒. เมตตา แก้พยาบาท ๓. พุทธานุสสติ แก้ถีนมิทธะ.
๔. กสิณ แก้ อุทธัจกุกกุจจะ ๕. จตุธาตุวัตถาน แก้วิจิกิจฉา.
วิปัสสนาญาณ ๙ ๑. อุทยัพพยญาณ (เกิดดับ) ๒. ภังคญาณ (ดับ) ๓. ภยตูปัฏฐานญาณ (น่ากลัว)
๔. อาทีนวญาณ (โทษ) ๕. นิพพิทาญาณ (เบื่อหน่าย) ๖. มุญจิตุกัมยาตาญาณ(ใคร่จะพ้น)
๗. ปฏิสังขาญาณ (หาทาง) ๘. สังขารุเปกขาญาณ (วางเฉย) ๙. สัจจานุโลมิกญาณ (สมควร)
วิปัสสนูปกิเลส ๑. โอภาส ๒. ปีติ ๓. วิปัสสนาญาณ ๔. ปัสสัทธิ ๕. สุข
๖. อธิโมกข์ ๗. ปัคคหะ ๘. อุปัฏฐาน ๙. อุเบกขา ๑๐. นิกันติ
ถอนวิปัลลาส ข้อที่ ๑ ใช้อนิจจสัญญา ข้อที่ ๒ ใช้ทุกขสัญญา ข้อที่ ๓ ใช้อนัตตสัญญา ข้อที่ ๔ ใช้อสุภสัญญา
สิ่งที่บังไตรลักษณ์ ๑ สันตติ บัง อนิจฺจ ๒ อิริยาบท บัง ทุกฺข ๓ ฆนสัญญา บัง อนตฺตา.
อุปมาแห่งชีวิตซึ่งแสดงไว้ในอรกสูตรรวม ๗ ข้อ คือ เหมือนหยาดน้ำค้าง ฯลฯ เหมือนโคที่เขาจะฆ่า
ผู้เจริญมหาสติปัฏฐาน ต้องประกอบด้วยองค์คุณ ๓ คือ ๑. อาตาปี (เผากิเลส) ๒. สัมปชาโน (รู้ตัว) ๓. สติมา (มีสติ)
๑. เพื่อความบริสุทธิ์แห่งสัตว์ทั้งหลาย. ๒. เพื่อข้ามพ้น โสกะ และ ปริเทวะ. ๓. เพื่อความดับสูญ แห่งทุกข์และโทมนัส. ๔. เพื่อบรรลุธรรมที่ควรรู้. ๕. เพื่อทำนิพพานให้แจ้ง. (สติปัฏฐาน ๔ มีชื่อเรียกว่า เอกายนมรรค)
๑. กายานุปัสสนา ๑๔ เป็นคู่ปรับแก่ตัณหาจริตอย่างอ่อน. ๒. เวทนานุปัสสนา ๕ คู่ปรับแก่ตัณหาจริตอย่างกล้า.
๓. จิตตานุปัสสนา ๑๖ เป็นคู่ปรับแก่ทิฏฐิตอย่างอ่อน. ๔. ธัมมานุปัสสนา ๕ เป็นคู่ปรับแก่ทิฏฐิจริตอย่างกล้า.
กาย ๑๔ ได้แก่
คิริมานนทสูตร พระผู้มีพระภาคตรัสแก่พระอานนท์ รับสั่งนำไปแสดงแก่คิริมานนท์ ในคราวที่ท่านคิริมานนท์อาพาธ
ในสมัยที่พระองค์เสด็จประทับ ณ เชตวนาราม ใจความในพระสูตรนี้ทรงแสดงสัญญา ๑๐ ประการ คือ :-
๑. อนิจจสัญญา กำหนดหมายว่า(ไม่เที่ยง) ๒. อนัตตสัญญา (ไม่ใช่ตน) ๓. อสุภสัญญา (ไม่งาม) ๔. อาทีนวสัญญา (เป็นโทษ) ๕. ปหานสัญญา (การละ) ๖. วิราคสัญญา (ในธรรม อันปราศจากราคะ) ๗. นิโรธสัญญา (ในธรรมเป็นที่ดับ) ๘. สัพพโลเก อนภิรตสัญญา (ไม่ยินดี) ๙. สัพพสังขาเรสุ อนิฏฐสัญญา ไม่ปรารถนา ๑๐. อานาปานัสสติ (ลมหายใจ)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น